Tarihçe

Yerebatan Sarnıcı, I. Justinianus döneminde, Stoa Bazilikası olarak bilinen revaklı kamu yapısının dört yanı sütunlarla çevrili büyük avlusunun derin biçimde kazılmasıyla inşa edilmiştir. Bizans tarihçisi Prokopios, sarnıcın kışın bol gelen suyu yaz ayları için saklamak amacıyla yapıldığını aktarır. Tonozunu taşıyan 336 sütunun büyük bölümü daha eski yapılardan getirilmiş parçalardır. Sarnıcın suyu, kentin kuzeyindeki bugünkü Belgrad Ormanı yöresinin kaynaklarından, büyük olasılıkla Hadrianus döneminden kalma su yoluyla gelmiştir.

16.yüzyılın ortalarına kadar Batı dünyası tarafından bilinmeyen yapı, bu dönemde yeniden keşfedilmiştir. Petrus Gyllius, 1544–1555 yılları arasında İstanbul’da bulunduğu sırada sarnıcı inceleyerek bilim dünyasına tanıtmıştır. Gyllius’un aktardığına göre yapı, Konstantinopolis’in en büyük su deposu olup yaklaşık 336 ayak uzunluğunda, 182 ayak genişliğindedir. Çevresi ise 224 Roma adımı olarak ölçülmüştür.

Gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve temizlik çalışmaları sırasında, sarnıcın en dikkat çekici unsurlarından olan Medusa başlı sütun kaideleri ortaya çıkarılmıştır. Bu eserlerden biri ters, diğeri ise yatay konumda olup, Roma heykel sanatının özgün örnekleri arasında gösterilmektedir. Medusa figürü, bu yönüyle hem sanatsal hem de mitolojik açıdan büyük ilgi görmektedir.

Restorasyonların ardından İstanbul’un önemli turistik duraklarından biri haline gelen Yerebatan Sarnıcı, dünyaca ünlü birçok önemli ismi ağırlamıştır. Bill Clinton, Wim Kok, Lamberto Dini, Göran Persson ve Thomas Klestil gibi isimlerin ziyaret ettiği bu eşsiz yapı, günümüzde de İstanbul’un kültür ve turizm hayatında önemli bir yer tutmaktadır.